Nghĩa vụ của người lao động theo Bộ luật Lao động mới

Tìm hiểu đầy đủ về nghĩa vụ của người lao động theo quy định pháp luật Việt Nam. Nắm rõ trách nhiệm giúp bạn làm việc hiệu quả, bảo vệ quyền lợi chính mình. Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.

1. Người lao động là ai?

Theo quy định pháp luật, người lao động là cá nhân làm việc cho người sử dụng lao động trên cơ sở thỏa thuận, được trả lương và chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp trong môi trường lao động. Người lao động có thể làm việc theo hợp đồng xác định thời hạn, không xác định thời hạn hoặc theo thời vụ, bán thời gian… tùy theo nhu cầu và thỏa thuận giữa hai bên.

2. Quyền của người lao động

Bộ luật Lao động 2019 xác định rõ các quyền cơ bản và cần thiết của người lao động nhằm bảo vệ lợi ích và tạo điều kiện làm việc thuận lợi, an toàn.

•  Quyền được tự do lựa chọn việc làm và nghề nghiệp: Người lao động có quyền lựa chọn công việc, ngành nghề phù hợp với sở thích và năng lực. Họ được tự do làm việc cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào không vi phạm pháp luật mà không bị cưỡng bức lao động, đe dọa, hay ràng buộc ngoài ý muốn.
• Quyền được trả lương công bằng và phù hợp: Người lao động có quyền được trả lương theo đúng năng lực, trình độ, kỹ năng và đúng với thỏa thuận đã ký kết trong hợp đồng lao động. Mức lương cần đảm bảo không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định. Bên cạnh đó, người lao động còn được hưởng các khoản phụ cấp, thưởng, chế độ nghỉ phép, nghỉ lễ tết, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các phúc lợi khác theo quy định.

• Quyền được làm việc trong môi trường an toàn: Người lao động có quyền được làm việc trong môi trường đảm bảo các tiêu chí an toàn, vệ sinh, phòng chống rủi ro nghề nghiệp. Trường hợp phát hiện công việc có nguy cơ gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng hoặc sức khỏe, người lao động có quyền từ chối làm việc và thông báo cho người có trách nhiệm xử lý.
• Quyền tham gia tổ chức đại diện: Người lao động được phép thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của các tổ chức đại diện như công đoàn, tổ chức nghề nghiệp hoặc các tổ chức bảo vệ quyền lợi người lao động được pháp luật công nhận. Thông qua đó, họ có thể tham gia đối thoại, thương lượng tập thể và cùng xây dựng môi trường làm việc công bằng, minh bạch.
• Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng: Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần lý do nếu đáp ứng các điều kiện pháp lý, như thông báo trước đúng thời hạn hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt như bị ngược đãi, không được thanh toán lương đúng hạn…
• Quyền đình công hợp pháp: Khi các phương án thương lượng với người sử dụng lao động không đạt kết quả, người lao động có quyền tham gia đình công tập thể theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định để bảo vệ lợi ích hợp pháp.

3. Nghĩa vụ của người lao động

Bên cạnh các quyền lợi, người lao động cũng có những nghĩa vụ bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo mối quan hệ lao động hài hòa, đúng pháp luật và trách nhiệm nghề nghiệp.

• Thực hiện đúng hợp đồng lao động: Người lao động có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các nội dung trong hợp đồng lao động, bao gồm công việc, thời gian, địa điểm, các quy tắc nghề nghiệp và nghĩa vụ cam kết trong quá trình làm việc.
• Tuân thủ nội quy, kỷ luật lao động: Mỗi tổ chức, doanh nghiệp đều có bộ nội quy lao động riêng. Người lao động phải tuân thủ nghiêm túc nội quy, kỷ luật làm việc và các quy định quản lý của người sử dụng lao động. Điều này không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp.
• Tham gia bảo hiểm và chấp hành nghĩa vụ pháp luật: Người lao động phải tham gia đầy đủ các loại bảo hiểm như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Đồng thời, có trách nhiệm tuân thủ các quy định liên quan đến an toàn lao động, giáo dục nghề nghiệp, bảo vệ môi trường trong quá trình làm việc.

4. Tại sao người lao động cần hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình?

Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ giúp người lao động:

• Bảo vệ bản thân khi xảy ra tranh chấp, sa thải, hoặc vi phạm hợp đồng;
• Tránh rủi ro pháp lý do không tuân thủ nội quy hoặc thiếu hiểu biết về luật lao động;
• Chủ động yêu cầu quyền lợi chính đáng trong môi trường làm việc;
• Xây dựng mối quan hệ lao động bền vững, dựa trên sự tôn trọng và hiểu biết giữa hai bên.

Người lao động là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia. Việc nắm vững quyền và nghĩa vụ của người lao động theo Bộ luật Lao động 2019 không chỉ giúp cá nhân đảm bảo quyền lợi chính đáng mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc văn minh, công bằng và hiệu quả.

Xem thêm: Tìm hiểu chế độ nghỉ thai sản cho nam khi vợ sinh con

Xem thêm: Muốn nghỉ hưu sớm cần có những điều kiện, quy trình gì?