Tìm hiểu chế độ nghỉ thai sản cho nam khi vợ sinh con

Trong hệ thống pháp luật lao động Việt Nam, quyền lợi của người lao động nam khi vợ sinh con ngày càng được quan tâm và hoàn thiện. Tìm hiểu đầy đủ về chế độ nghỉ thai sản cho nam từ điều kiện được hưởng, thời gian nghỉ, mức trợ cấp và hướng dẫn thủ tục theo quy định mới nhất.

1. Điều kiện cho lao động nam được hưởng chế độ nghỉ thai sản

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động nam được hưởng chế độ thai sản nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội mà có vợ sinh con;
• Lao động nam thực hiện biện pháp triệt sản (thắt ống dẫn tinh).

Điều kiện cụ thể:

Trường hợp lao động nam có vợ sinh con và muốn nhận trợ cấp một lần, cần đáp ứng ít nhất một trong các điều kiện sau (theo Khoản 3 Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, được sửa đổi bởi Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH):

• Người cha là người duy nhất tham gia BHXH: Đã đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi vợ sinh.
• Người chồng của người nhờ mang thai hộ: Phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng tính đến ngày nhận con.
• Trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản: Người cha phải có từ đủ 6 tháng đóng BHXH trong 12 tháng trước khi vợ sinh con.

2. Thời gian nghỉ thai sản của lao động nam

Tùy vào từng tình huống cụ thể, thời gian nghỉ việc để hưởng chế độ thai sản của người lao động nam sẽ khác nhau.

Trường hợp 1: Lao động nam thực hiện triệt sản

Theo Điều 37 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi lao động nam thực hiện biện pháp triệt sản (ví dụ: thắt ống dẫn tinh), sẽ được nghỉ theo chỉ định của cơ sở y tế có thẩm quyền, nhưng không quá 15 ngày. Thời gian này bao gồm cả ngày lễ, Tết, ngày nghỉ hàng tuần.

Trường hợp 2: Lao động nam có vợ sinh con

Căn cứ Khoản 2 Điều 34 Luật BHXH, người lao động nam đang đóng BHXH sẽ được nghỉ hưởng chế độ thai sản như sau:

• 05 ngày làm việc nếu vợ sinh thường;
• 07 ngày làm việc nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi;
• 10 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi; từ sinh ba trở lên, mỗi con thêm được cộng thêm 03 ngày;
• 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng:

• Thời gian nghỉ chỉ được tính trong 30 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con;
• Không bao gồm ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, nghỉ hàng tuần;
• Lao động nam có thể chia thời gian nghỉ thành nhiều lần, miễn tổng thời gian không vượt quá quy định.

3. Trường hợp đặc biệt được nghỉ dài hơn

Ngoài các trường hợp phổ biến nêu trên, nếu người vợ không thể chăm sóc con sau sinh, chồng có thể được nghỉ dài hơn để hưởng chế độ thai sản:

• Nếu vợ chết sau sinh và cả hai vợ chồng đều tham gia BHXH, chồng được nghỉ và nhận chế độ thai sản tương ứng với thời gian còn lại của vợ.
• Nếu vợ chết mà không đủ điều kiện hưởng chế độ, chồng được nghỉ và nhận chế độ thai sản đến khi con đủ 6 tháng tuổi.
• Nếu vợ mất khả năng chăm sóc con sau sinh do bệnh tật (có xác nhận của cơ sở y tế), chồng có thể nghỉ để hưởng chế độ thai sản đến khi con tròn 6 tháng.
• Trường hợp chồng vẫn đi làm, vẫn được nhận tiền chế độ thai sản của vợ nếu đủ điều kiện.

4. Mức hưởng chế độ nghỉ thai sản cho lao động nam

Mức tiền chế độ trong thời gian nghỉ

Theo Điều 39 Luật BHXH, mức hưởng chế độ thai sản của lao động nam được tính theo công thức:

Mức hưởng = (Mbq6t : 24) x Số ngày nghỉ

Trong đó:

• Mbq6t là mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ. Nếu chưa đóng đủ 6 tháng, sẽ tính bình quân theo số tháng đã đóng.

Ví dụ thực tế:

Lao động nam có mức lương đóng BHXH bình quân là 6.000.000 đồng/tháng, vợ sinh mổ nên được nghỉ 07 ngày.

Mức hưởng sẽ là:
6.000.000 : 24 x 7 = 1.750.000 đồng

Trợ cấp 1 lần khi vợ sinh con

Nếu đủ điều kiện như đã nêu ở phần đầu, lao động nam được nhận thêm trợ cấp 1 lần tính theo công thức:

Mức trợ cấp 1 lần = 2 x Mức lương cơ sở

Tại thời điểm hiện tại, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng, nên:

2 x 2.340.000 = 4.680.000 đồng/con

Chế độ thai sản không chỉ là quyền lợi dành riêng cho lao động nữ mà còn được áp dụng cho lao động nam trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi vợ sinh con hoặc nam giới thực hiện biện pháp triệt sản. Để được hưởng đầy đủ quyền lợi, người lao động cần hiểu rõ điều kiện, thời gian nghỉ hợp lệ cũng như cách tính mức hưởng theo quy định pháp luật.

Xem thêm: Muốn nghỉ hưu sớm cần có những điều kiện, quy trình gì?

Xem thêm: Chế độ nghỉ hưu của giáo viên nữ từ bao nhiêu tuổi?